Annemle babam boşanıyor, şimdi ne olacak?
Annenle babanın boşanacağını öğrenmek çok garip hissettirebilir. Bir anda evinin, günlük hayatının ve alıştığın düzenin değişeceğini düşünebilirsin. Nerede yaşayacağını, anneni veya babanı ne kadar göreceğini hatta okulunun değişip değişmeyeceğini merak edebilirsin.
Bunların hepsi sorulabilecek normal sorular. Üstelik şu anda tam olarak ne hissedeceğini bilmek zorunda da değilsin. Üzgün olabilirsin, kızgın olabilirsin, korkabilirsin veya kafan çok karışık olabilir. Anne ve baban uzun süredir kavga ediyorsa bir yanın evdeki tartışmaların azalacağını düşünerek rahatlamış bile olabilir.
Aynı anda birden fazla duygu hissetmek mümkündür.
Anne babamın boşanması benim yüzümden mi?
Hayır. Anne ve babanın boşanması senin yüzünden değildir.
Bazen çocuklar “Daha uslu olsaydım ayrılmazlardı”, “Ben onları çok kızdırdım” veya “Keşke o gün öyle davranmasaydım” diye düşünebilir. Ama yetişkinlerin evlilikleriyle ilgili kararlar yetişkinlerin sorumluluğundadır.
Senin aldığın bir not, yaptığın bir hata, kardeşinle kavga etmen veya annenle babanı kızdırmış olman onların boşanmasının nedeni değildir.
Amerikan Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Akademisi, çocukların anne-baba arasındaki çatışmanın nedeni olduklarını düşünebildiklerini ve hatta onları tekrar bir araya getirmeyi kendi sorumlulukları gibi görebildiklerini belirtiyor. Bu düşünceler çocuğun üzerindeki stresi daha da artırabilir.
Annemle babamın boşanmasını engelleyebilir miyim?
Annenle babanın barışmasını istemen çok anlaşılır bir şey. Onlara daha iyi davranırsan, daha yüksek not alırsan veya hiç sorun çıkarmazsan yeniden bir araya geleceklerini düşünebilirsin.
Ama onların ilişkisini düzeltmek senin görevin değildir.
Anne ve babanın evli kalıp kalmaması onların vereceği yetişkinlere ait bir karardır. Senin görevin onları barıştırmak değil; kendi duygularını yaşayabilmek, okuluna ve günlük hayatına devam edebilmek ve ihtiyacın olduğunda yardım isteyebilmektir.
Annemle babam boşanırsa beni daha az mı sevecekler?
Anne ve babanın birbirleriyle olan ilişkisi ile seninle olan ilişkileri aynı şey değildir.
Birbirleriyle evli kalmak istememeleri seni sevmeyi bıraktıkları anlamına gelmez. Eş olmayı bırakabilirler ama annen ve baban olmaya devam ederler.
Yaşam düzeniniz değişebilir. Örneğin artık aynı evde yaşamayabilirsiniz veya ebeveynlerinden birini belirli günlerde görebilirsin. Fakat bu değişiklikler senin daha az değerli veya daha az sevilen biri olduğun anlamına gelmez.
Ben kiminle kalacağım?
Boşanacağını öğrenen çocukların en çok merak ettiği sorulardan biri budur. Nerede yaşayacağın, diğer ebeveynini hangi günlerde göreceğin veya tatilleri nasıl geçireceğin gibi konular ailenizin durumuna göre değişebilir.
Bu konuda kafanda soru işaretleri varsa doğrudan sorabilirsin:
“Ben nerede yaşayacağım?”, “Babamı ne zaman göreceğim?”, “Annemle yine istediğim zaman konuşabilecek miyim?”, “Okulum değişecek mi?” veya “Hafta sonları ne olacak?” gibi sorular sorman tamamen normaldir.
Yetişkinler henüz bütün cevapları bilmiyor olabilir. Ama bildikleri şeyleri sana mümkün olduğunca açık biçimde anlatmaları gerekir.
Annemi mi babamı mı seçmek zorundayım?
Hayır. Anne veya babandan birini daha çok seviyormuş gibi davranmak zorunda değilsin.
İkisini birden sevebilirsin. Annenle güzel vakit geçirmen babana ihanet ettiğin anlamına gelmez. Babanla eğlenmen de anneni daha az sevdiğin anlamına gelmez.
Anne ve babanın arasında yaşanan sorunları çözmek veya hangisinin haklı olduğuna karar vermek çocuğun görevi değildir.
Amerikan Pediatri Akademisi, çocukların ebeveynler arasında taraf seçmeye zorlanmaması gerektiğini ve ebeveynler arasındaki çatışmanın mümkün olduğunca çocuktan uzak tutulmasının önemli olduğunu belirtiyor.
Annem veya babam diğerini kötülüyorsa ne yapmalıyım?
Bazen boşanma sırasında yetişkinler birbirlerine çok kızgın olabilir. Annen baban hakkında veya baban annen hakkında sana kötü şeyler söyleyebilir.
Bu durum seni rahatsız ediyorsa bunu söylemek hakkındır.
Örneğin “Onun hakkında kötü şeyler duyduğumda üzülüyorum” veya “Aranızdaki konuların içinde olmak istemiyorum” diyebilirsin.
Yetişkinlerin kendi tartışmalarını çözmesi gerekir. Mesaj taşıyan kişi, hakem veya sırdaş olmak zorunda değilsin.
Annemle babam boşanıyor diye üzülmem normal mi?
Evet. Çok üzülmek, ağlamak, öfkelenmek veya hiçbir şey olmamış gibi davranmak bile bu dönemde görülebilir.
Bazı çocuklar anne-babasının yeniden birleşeceğini düşünmeye devam edebilir. Bazıları arkadaşlarına anlatmak istemeyebilir. Bazıları ise okulda derslere odaklanmakta zorlanabilir.
Bu duyguların ortaya çıkması senin güçsüz olduğun anlamına gelmez. Hayatında önemli bir değişiklik oluyor ve buna alışmak zaman alabilir.
Anne babam boşanıyor diye rahatlamam kötü bir şey mi?
Hayır. Eğer evde uzun zamandır kavga, bağırma veya yoğun bir gerginlik varsa ayrılık haberinden sonra rahatlamış hissetmen de mümkün.
Bu, anneni veya babanı sevmediğin anlamına gelmez. Sadece evdeki gerginliğin azalmasını istiyor olabilirsin.
Çocukların boşanma sırasında yalnızca üzüntü değil; öfke, şaşkınlık, korku ve bazen rahatlama gibi birbirinden farklı duygular yaşayabildiği biliniyor.
Arkadaşlarıma ne söylemeliyim?
Herkese anlatmak zorunda değilsin.
İstersen güvendiğin bir arkadaşına “Annemle babam ayrılıyor, bu yüzden biraz kötü hissediyorum” diyebilirsin.
Detay vermek istemiyorsan yalnızca “Evde bazı şeyler değişiyor” demen de yeterli olabilir.
Bu senin ve ailene ait özel bir konu. Kime ne kadar anlatacağına karar verebilirsin.
Okulda derslerime odaklanamıyorum, normal mi?
Büyük değişiklikler zihnin sürekli aynı konuyu düşünmesine neden olabilir. Bu yüzden bir süre derslere odaklanmakta zorlanabilir, daha çabuk sinirlenebilir veya eskisinden daha yorgun hissedebilirsin.
Böyle bir durumda öğretmenine veya okulundaki rehber öğretmene evde bir ayrılık süreci yaşandığını söylemek yardımcı olabilir.
Bütün ayrıntıları anlatmak zorunda değilsin. “Annemle babam boşanıyor ve son zamanlarda odaklanmakta zorlanıyorum” demen bile yeterlidir.
Annem veya babam evden giderse beni terk etmiş mi olur?
Bir ebeveynin başka bir eve taşınması çocukta “Beni terk ediyor” düşüncesine yol açabilir. Ancak evden ayrılmak her zaman çocuktan ayrılmak anlamına gelmez.
Bu konuda belirsizlik seni korkutuyorsa anne veya babana ne zaman görüşeceğinizi açıkça sorabilirsin.
Örneğin “Seni hangi günlerde göreceğim?”, “Seni istediğim zaman arayabilir miyim?” veya “Birlikte yine neler yapacağız?” diye sorabilirsin.
Hayatım tamamen değişecek mi?
Bazı şeyler değişebilir fakat her şey değişmek zorunda değildir.
Okulun, arkadaşların, sporun, odan veya günlük alışkanlıklarının bazıları aynı kalabilir. Araştırmalar boşanma sonrasında günlük rutinlerin mümkün olduğunca korunmasının çocukların değişime uyum sağlamasına yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Bu nedenle seni rahatlatan rutinlere devam etmeye çalış. Arkadaşlarınla görüşmek, spor yapmak, kitap okumak, oyun oynamak veya sevdiğin başka şeyleri yapmak hâlâ önemlidir.
Annemle babam tekrar barışır mı?
Bunun cevabını yalnızca annen ve baban verebilir.
Onların tekrar bir araya gelmesini istemen çok normal olabilir. Ama hayatını sürekli onların barışmasını bekleyerek geçirmek seni yorabilir.
Anne ve babana bu soruyu sorabilirsin. Verdikleri cevap hoşuna gitmese bile ne olacağını bilmek bazen belirsizlik içerisinde beklemekten daha kolay olabilir.
Kendimi daha iyi hissetmek için ne yapabilirim?
Öncelikle duygularını tek başına taşımak zorunda olmadığını bil.
Annenle, babanla, büyükanne veya büyükbabanla, öğretmeninle, okul rehber öğretmeninle veya güvendiğin başka bir yetişkinle konuşabilirsin.
Duygularını konuşmak istemiyorsan yazmak, resim yapmak, müzik dinlemek, spor yapmak veya dışarı çıkıp yürümek de rahatlamana yardımcı olabilir.
Ayrıca anne ve babana kafandaki soruları sormaktan çekinme. Çocukların boşanma konusunda en çok zorlandığı şeylerden biri ne olacağını bilmemektir. Günlük hayatındaki değişiklikleri öğrenmek kendini daha güvende hissetmene yardımcı olabilir.
Ne zaman bir yetişkinden yardım istemeliyim?
Bazen üzülmek veya ağlamak bu dönemde beklenebilir. Ancak kendini uzun süre boyunca çok kötü hissediyorsan yardım istemek önemlidir.
Örneğin haftalar boyunca hiçbir şeyden keyif alamıyorsan, uyuyamıyorsan, sürekli korkuyorsan, okula gitmek istemiyorsan, derslerin belirgin şekilde kötüleştiyse veya herkesten uzaklaşmaya başladıysan güvendiğin bir yetişkine bunu söyle.
Bir çocuk ve ergen psikoloğu veya çocuk ve ergen psikiyatristiyle konuşmak da bu dönemde yaşadığın duyguları anlamana ve onlarla baş etmene yardımcı olabilir.
Kendime zarar vermek istediğimi düşünüyorsam ne yapmalıyım?
Eğer kendine zarar vermeyi, ölmek istemeyi veya artık yaşamak istemediğini düşünüyorsan bunu yalnız başına taşımamalısın.
Hemen annen, baban, öğretmenin, rehber öğretmenin veya güvendiğin başka bir yetişkine söyle. O anda yanında güven
